Dit geeft de verschillen weer tussen de geselecteerde revisie en de huidige revisie van de pagina.
Volgende revisie | Vorige revisie | ||
preken:catechismus:zondag-40:1975 [28-06-2024 om 11.48 uur] – aangemaakt ds. J.H. Zwart | preken:catechismus:zondag-40:1975 [09-09-2024 om 20.52 uur] (huidige) – Externe bewerking 127.0.0.1 | ||
---|---|---|---|
Regel 1: | Regel 1: | ||
====== Preek over Zondag 40 (1975) ====== | ====== Preek over Zondag 40 (1975) ====== | ||
- | {{tag>" | + | {{tag>" |
<- preken: | <- preken: | ||
|Gehouden te: | |Gehouden te: | ||
Regel 10: | Regel 10: | ||
| |_Psalm 133:3| | | |_Psalm 133:3| | ||
| |_Psalm 139:14| | | |_Psalm 139:14| | ||
+ | |||
+ | //Broeders en zusters, geliefden in onze Heere Jezus Christus,// | ||
+ | |||
+ | In Zondag 40 belijden wij de eis van de Heere om het leven lief te hebben. Het zesde gebod luidt immers: gij zult niet doodslaan. En dat betekent positief gezegd: gij zult het leven liefhebben en eerbiedigen. In dit zesde gebod is als het ware heel de inhoud van de tweede tafel der wet geconcentreerd. Heel die inhoud van deze tweede tafel kan immers zo worden samengevat: “Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf.” Welnu, daarover gaat het in dit gebod.\\ | ||
+ | De formulering komt letterlijk zo voor in antwoord 107: dat wij onze naaste liefhebben als onszelf. Al de volgende geboden in deze tweede tafel zijn een specialisering en vertakking van dit gebod der liefde tot het leven, dat God heeft gegeven. Gij zult niet echtbreken, niet stelen, geen vals getuigenis spreken, geen valse begeerte koesteren: het heeft alles te maken met de eerbiediging van het leven in al de verbanden, waarin God het heeft gegeven en geplaatst.\\ | ||
+ | En dan geldt ook bij het zesde gebod, evenals bij het vijfde, waar het ging over het gezag, dat de eerbiediging van het leven er moet zijn om Gods wil. Wij eerbiedigen het leven niet om het leven zelf – dat doet de humanist – maar om Gods wil; alleen wie eerbied voor God heeft, die heeft ook eerbied voor het leven. Waar geen eerbied voor God is, is ook geen echte, geen bijbelse eerbied voor het leven. Daar heeft men het leven lief om het leven zelf; daar kan men ook maar zo komen tot verafgoding en verheerlijking van het leven; denk maar aan het Duitsland uit de Tweede Wereldoorlog, | ||
+ | Maar dat is totaal iets anders dan de gehoorzaamheid die het zesde gebod vraagt. Ook in het zesde gebod zal het ons moeten gaan om de Héére, die zelf dit gebod gaf. Om Zijn recht, Zijn naam en Zijn eer gaat het in het zesde verbondswoord. Ja, om de eer van onze drieënige God, Die onze Schepper, Verlosser en Heiligmaker is. Hem willen wij u dan ook verkondigen in de prediking van het zesde gebod. Ons thema is:\\ | ||
+ | |||
+ | //De drieënige God eist van ons in het zesde gebod de eerbiediging van alle menselijk leven om Zijnentwil//, | ||
+ | - onze Schepper; | ||
+ | - onze Verlosser; | ||
+ | - onze Heiligmaker. | ||
+ | |||
+ | 1) Het is op Schriftgelovig standpunt niet voor discussie vatbaar dat alle menselijke leven voluit gave is van onze drieënige God. Hij is de Schepper van het menselijke leven. Dat geldt trouwens niet alleen van het menselijke leven. Ook het leven in de dierenwereld en plantenwereld is voluit het maaksel van de hand van deze God. Maar in het zesde gebod vraagt de Heere wel allereerst eerbied voor het leven van de mens, al is zeker waar dat alle moedwillig en nutteloos doden van het leven van dieren en planten ons ook in strijd brengt met Gods ordeningen. Waar Hij immers ook dit leven heeft gemaakt, opdat het zou dienen de eer van Zijn naam en ons zou doen leven in aanbiddelijke verwondering voor Zijn scheppingsalmacht, | ||
+ | Maar gaat het om het leven van de mens, dan geldt dat wij daartegenover absolute eerbied moeten betrachten, overeenkomstig het zesde gebod: gij zult niet doodslaan. Doodslaan betekent hier: wederrechtelijk doden; iemand doden in strijd met het recht. Dus: moord, al of niet met voorbedachten rade. Gij zult niet doodslaan, iemand van het leven beroven, want het leven is voluit een goddelijke gave. Niet de mens beschikt over het leven, dat doet God alleen. Hij is het, Die de mens het leven geeft. Het menselijke leven is niet ontstaan in de weg van evolutie, want reeds op de eerste bladzijden van de Heilige Schrift, Gods onfeilbaar Woord, wordt ons meegedeeld, hoe Hij, de Heere het menselijke leven heeft geschápen. En scheppen is die almachtige daad van God, waardoor Hij iets, dat er tevoren niet was, tot stand brengt. Zo lezen wij in Genesis 2:7: “Toen formeerde de Heere God de mens van stof uit de aardbodem en blies de levensadem in zijn neus; alzo werd de mens tot een levend wezen.” Het eerste menselijke leven is te danken aan Gods scheppingswerk: | ||
+ | Zo is het getuigenis van de Heilige Schrift over elk nieuw mensenleven: | ||
+ | Daarom is ook ten enenmale ongeoorloofd wat velen vandaag in de medische wetenschap doen, namelijk menselijk leven trachten te verkrijgen door middel van de reageerbuis, | ||
+ | En daarom geldt voor de mens dat hij het leven heeft te eerbiedigen om Gods wil, die de Schepper van alle leven is. En daarbij zullen wij ook bedenken hoe en waartoe God het menselijke leven schiep, wat het doel was van de schepping van de mens. Want leven is in de Bijbel maar niet alleen dat het hart klopt en het bloed stroomt, dat de ademhaling goed functioneert. Want dan zou het menselijke leven niet meer zijn dan dat van de dieren. Leven is toch wel allereerst, of beter gezegd: eigenlijk alleen maar dit, dat de mens als levend wezen het beeld van God is.\\ | ||
+ | Immers, aan het woord uit Genesis 2:7, dat wij u zo-even citeerden, gaat vooraf dat bekende woord uit Genesis 1:26-28: “En God zeide: Laat Ons mensen maken naar ons beeld, als onze gelijkenis, opdat zij heersen over de vissen der zee en over het gevogelte des hemels en over het vee en over de gehele aarde en over al het kruipend gedierte dat op de aarde kruipt. En God schiep de mens naar Zijn beeld; naar Gods beeld schiep Hij hem; man en vrouw schiep Hij hen. En God zegende hen en God zeide tot hen: Weest vruchtbaar en wordt talrijk; vervult de aarde en onderwerpt haar, heerst over de vissen der zee en over het gevogelte des hemels en over al het gedierte, dat over de aarde kruipt.”\\ | ||
+ | Hier, geliefden, wordt ons gezegd wat het menselijke leven betekent, hoe God het schiep en waartoe, namelijk als Zijn beeld en gelijkenis, opdat die mens in Gods naam over de schepping zou heersen. Pas daarna, in Genesis 2:7, wordt ons bericht dat de Heere God de mens maakte tot een levende ziel, door de levensadem in zijn neus te blazen. Maar dit laatste mag niet losgemaakt worden van wat in hoofdstuk 1:26-28 wordt gezegd. Dan blijkt ons meteen het principiële verschil tussen het leven van de mens en dat van de dieren. Bij de dieren is het niet meer dan ademhaling en bloedsomloop, | ||
+ | Nee, wij eerbiedigen niet de mens om de mens zelf, maar ter wille van de Heere, want Hij heeft de mens gemaakt als Zijn beeld; Hij gebruikt de mens in Zijn dienst. Daartoe heeft Hij het menselijke leven in den beginne geschapen en daartoe geeft Hij het nog steeds. Dat menselijke leven, dat staan in dienst van de Heere, houdt tegelijk ook in dat de Heere elk mens in bepaalde verbanden heeft gezet; in een bepaalde samenleving. Zo werd reeds Adam geplaatst in het Paradijs, waar hij de hem door God opgedragen taak had te vervullen. Zo geeft God aan elk mens de plaats die die mens heeft in te nemen in dit leven. Wij zijn allen geboren in allerlei verbanden en verbonden, door God bepaald en gegeven. Zo laat Hij het leven tot bloei komen; zo kan het leven ook alleen maar bloeien. God heeft de mens niet als eenling op deze aarde gezet, maar heeft hem in de gemeenschap geplaatst. God geeft van den beginne de mens een bepaalde plaats in de gemeenschap, | ||
+ | En dus behoort tot de gehoorzaamheid aan het zesde gebod ook dat ik de naaste niet van zijn plaats mag dringen, die God hem gegeven heeft. Ik mag hem die plaats niet misgunnen, om Gods wil. In het geven van het leven en de levensverbanden is God, de Schepper van dit alles, de Soevereine. Als die soevereine Schepper heb ik Hem te erkennen. En dus zal ik het leven en de levensdienst van mijn naaste liefhebben; ja, die zelfs bevorderen. Daarom verbiedt God dat ik mijn naaste, noch met gedachten, noch met woorden of enig gebaar, veel minder met de daad, door mijzelf of door anderen onteer, haat, kwets of dood.\\ | ||
+ | Mijn naaste, dat is de mens met wie ik een bepaalde, door God gelegde band heb. Dat zijn allereerst mijn broeders en zusters in de kerk, maar verder ook de mensen met wie ik in mijn dagelijks werk te doen heb, mijn baas of mijn knecht of mijn collega. De Catechismus spreekt met opzet van mijn naaste – niet omdat wij niet het leven van alle mensen moeten liefhebben – maar om aan te geven dat het in het zesde gebod gaat om de eerbiediging van de banden die God, de Schepper, heeft gelegd. Die door God gelegde banden heb ik te erkennen. Zeker, er zijn verschillende banden, die met mijn vrouw, die met mijn kinderen, met mijn werknemer of werkgever, en de erkenning van de ene band komt op een andere manier tot uiting dan die van een andere band, maar ik heb ze alle te erkennen als door God gelegd.\\ | ||
+ | En al die banden zijn door God gelegd om daarin de mens het leven te schenken, dat is in dienst van Hem te doen staan. Want dat is immers het waarachtige leven. En dat leven moet ik liefhebben, ter wille van God, Die er de Schepper van is. “Gij zult niet doodslaan.” En dat gebeurt heus niet alleen met de daad, dat gebeurt evenzeer wanneer ik met woorden of enig gebaar mijn naaste onteer of kwets, bijvoorbeeld door geroddel of een oneerlijk getuigenis. Al breng ik hem dan geen lichamelijk letsel toe, dan in elk geval geestelijk letsel. En ook dat is doodslag. Immers, God schiep de mens niet alleen lichamelijk, | ||
+ | Zie daarom het leven van uzelf en van uw naaste als een gave van God, waarover niet de mens beschikt, maar alleen de Schepper ervan, God Zelf. Wie het leven zo ziet, die ziet de heerlijkheid ervan, zoals Hij ons leert in Zijn Woord. Niet het leven op zichzelf, ook niet het leven om het leven, maar het leven ter wille van God, die het geeft en in zijn verbanden zet. Maak je het leven los van God, de Schepper, ja dán kun je je inderdaad afvragen wat er de zin en de waarde nog van is, maar zalig hij, die God kent als de God van alle menselijk leven. Die Hem voor dat leven dankt en Hem óm dat leven bidt. Alleen dát leven komt tot zijn doel en bestemming, tot Gods doel en bestemming. Dat leven is niet zinloos en ijdel.\\ | ||
+ | Integendeel: | ||
+ | |||
+ | 2) Die erkenning kan er alleen zijn bij hen, die de drieënige God niet alleen kennen als de Schepper van het menselijke leven, maar ook als de Verlosser van het leven. Daarover moet het in de tweede plaats gaan. Wij weten immers maar al te goed hoe het door God geschapen mensenleven is ontluisterd en vernield door de val in zonde, ten gevolge van de ongehoorzaamheid aan het gebod Gods. Waar het leven was, kwam toen de dood. De banden en verbanden die God gelegd had om het leven te doen bloeien en zich te laten ontplooien, die banden werden nu een middel waardoor de dood in de wereld kwam. De band tussen Adam en Mannin betekende dat ook de man tot zonde werd verleid, en dat door zijn eigen vrouw. De band tussen de ouders en hun kinderen betekende dat niet alleen Adam en Mannin in zonde vielen, maar ook heel hun nageslacht. De banden, ten leven gegeven, werden banden ten dode.\\ | ||
+ | De mens, naar Gods beeld geschapen, werd beeld van de satan, en stelde zich in dienst van de satan. Waar het leven was in al zijn heerlijkheid, | ||
+ | De dood kwam niet pas in de wereld toen Kaïn Abel doodsloeg. De dood kwam terstond in de wereld toen de zonde in de wereld kwam. Toen háátte Adam zijn vrouw. Sprak hij immers niet tot de Heere: “De vrouw, die Gij aan mijn zijde gesteld hebt, dié heeft mij van de boom gegeven, en toén heb ik gegeten.” Waar de liefde was, kwam de haat; waar de goedgunstigheid jegens elkaar was, kwam de afgunst en de nijd. Dat zette zich voort in het leven van Kaïn, die niet wilde weten van de verlossing die de Heere beloofd en geschonken had in de moederbelofte. En omdat hij de Heere niet als Verlosser van het leven wilde erkennen, daarom wilde hij Hem ook niet als Schepper van het leven erkennen. Daarom kwam er in zijn hart nijd en haat en toorn jegens Abel en deinsde hij er niet voor terug om zelf over het leven van de naaste te beschikken, door zijn broer dood te slaan. Eerst kwam er in Kaïns hart toorn en wraakgierigheid – want hij liet de zonde in zijn hart toe – en tenslotte eindigde dit in doodslag.\\ | ||
+ | Daarom noemt de Catechismus terecht nijd, haat, toorn en wraakgierigheid de wortel van de doodslag, die evenzeer door God wordt verboden als de doodslag zelf. Want in dat alles wordt het leven van de naaste aangetast en ontluisterd. Dat alles wordt voor doodslag gehouden door God, want waar dat alles is, erkent men God niet als de Verlosser van het leven. Want zeker, het leven is door de zonde overgegaan in de dood. Maar even zeker geldt dat God, de Schepper, het leven verlost heeft van de dood door Zijn herscheppingsarbeid in Jezus Christus, Zijn eigen Zoon. Dankzij deze herscheppingsarbeid, | ||
+ | En wie nu Jezus Christus als de grote Verlosser van het leven erkent, die weet dat ook na de zondeval het recht op het leven blijft in Gods hand. Ook na de zondeval heeft God alleen het recht om over het leven te beschikken, en dus haat Hij alle nijd, toorn en wraakgierigheid, | ||
+ | Wie vanuit deze verlossing leeft, die weet dat het leven weer zin en doel heeft. Maar waar dat leven uit die verlossing ontbreekt, daar gaat de mens staan in de plaats van God om zelf over leven en dood te beschikken. Daar gaat de mens naar eigen maatstaven oordelen of een leven al dan niet mogelijkheid van bloei zal hebben en of het tot zijn recht zal kunnen komen, met het gevolg dat men misbruik gaat maken van de pil. Daar gaat de mens naar eigen maatstaven oordelen of het nieuwe leven wel zinvol is en volwaardig, en zo niet, dan maar abortus plegen; of dat het leven van demente en zwaar lijdende bejaarden nog wel waarde heeft, en zo niet, dan maar euthanasie. Maar, zegt God: gij zult niet doodslaan, want Mij alleen komt het recht toe als Schepper en Herschepper te beschikken over leven en dood. Ik geef het leven, onthoud het en neem het weg.\\ | ||
+ | Geliefden, gelooft u dat? ‘Ja’ zegt u, want wij misbruiken de pil niet, wij doen niet aan abortus of aan euthanasie, maar waarom is er in uw leven dan nog zo vaak afgunst, jaloezie en achterdocht jegens uw naaste? Waarom gunt u hem niet de plaats, waar God hem gesteld heeft, waar God hem het leven geeft? Want ook dat houdt God voor doodslag. Waarom zulke onverzoenlijke houdingen tegenover elkaar? U kunt elkaar toch vergeven? Heeft God in Christus u niet oneindig veel meer vergeven? Heeft God in Christus niet aan het kruis alle levensverbanden moeten loslaten om u die alle terug te schenken? Ja, heeft God in Christus u niet Zijn Heilige Geest gegeven?\\ | ||
+ | 3) Is Hij, die uw Schepper en Verlosser is, ook niet uw Heiligmaker? | ||
+ | |||
+ | Amen. |